Los Tilos, czyli prehistoryczny las wawrzynowy na La Palmie – kompletny przewodnik

Dlaczego warto wybrać się do Los Tilos?

Los Tilos to istna perła La Palmy, czyli jednej z Wysp Kanaryjskich, która należy do Hiszpanii. Mowa tutaj bowiem o zachwycającym swoim pięknem, prehistorycznym lesie wawrzynowym, w którym po dziś dzień można podziwiać wiele gatunków roślin sprzed milionów lat! Jest to więc jedno z ostatnich świadectw tych odległych czasów, bo choć niegdyś lasy te dominowały w basenie Morza Śródziemnego, to do dziś przetrwały jedynie w kilku miejscach na świecie, w tym właśnie na Wyspach Kanaryjskich, Wyspach Azorskich oraz Maderze. To powoduje, że wizyta w nim pozwala odwiedzającym przenieść się w świat prastarej natury, która pełna jest gigantycznych drzew, paproci, lian i mchu! Nic więc dziwnego, że już w 1983 roku las ten został wpisany na listę rezerwatów biosfery UNESCO, natomiast w 2002 ochroną objęto całą wyspę La Palma! Podczas pobytu na niej nie można zatem go przeoczyć, szczególnie że spacer w półmroku, pośród omszałych pni, przewieszonych lian i gęstych paproci jest iście bajkowym przeżyciem, które na długo zapada w pamięć. To właśnie dlatego jest to jedna z największych atrakcji La Palmy, zwłaszcza biorąc pod uwagę, że po lesie Los Tilos wiedzie kilka tras! Jaka jest więc dokładniej historia tego rezerwatu, co można w nim zobaczyć i jak konkretniej się do niego dostać? Tego właśnie dowiecie się z dzisiejszego artykułu! Zapraszamy do lektury!

Spis treści:
1. Jakie hotele polecamy na La Palmie?
2. Jakie wycieczki polecamy na La Palmie?
3. Czym tak właściwie jest Los Tilos?
4. Jakie gatunki roślin można spotkać w Los Tilos?
5. Jakie gatunki zwierząt można spotkać w Los Tilos?
6. Gdzie znajduje się Los Tilos?
7. Jak dostać się do Los Tilos?
• Jak dostać się do Los Tilos samochodem?
• Jak dostać się do Los Tilos autobusem?
• Jak dostać się do Los Tilos innym transportem?
8. Ile czasu zarezerwować na wizytę w Los Tilos?
9. Co jeszcze warto zobaczyć obok Los Tilos?

Los Tilos to przepiękny, prastary las, który znajduje się w północno-wschodniej części La Palmy, czyli jednej z Wysp Kanaryjskich, która należy do Hiszpanii. Nie jest to jednak zwykły las, tylko żywy relikt czasów prehistorycznych, który przetrwał do współczesności! Z naukowego punktu widzenia, miejsce to stanowi bowiem jeden z najlepiej zachowanych przykładów lasu laurowego, czyli subtropikalnego lasu wawrzynowego, który obejmuje wilgotny ekosystem charakteryzujący się licznymi drzewami o wiecznie zielonych, błyszczących liściach, które są przystosowane do łagodnego, wilgotnego klimatu. Jest to więc prawdziwa przyrodnicza perełka, szczególnie biorąc pod uwagę, że niegdyś, gdy klimat basenu Morza Śródziemnego był o wiele bardziej wilgotny, lasy wawrzynowe pokrywały rozległe obszary południowej Europy i północnej Afryki, lecz wraz z nadejściem epoki lodowcowej w plejstocenie prawie całkowicie wyginęły. Na szczęście część z nich przetrwała w kilku miejscach na świecie, w tym na Wyspach Kanaryjskich, Wyspach Azorskich oraz Maderze. Jednym z nich jest właśnie rezerwat Los Tilos, który zachował się do dzisiaj za sprawą unikalnych warunków klimatycznych La Palmy. Las ten znajduje się bowiem na wysokości od 500 do 1200 metrów n.p.m, w strefie kondensacji pasatów, w której wilgotne chmury zderzają się z górami, tworząc w ten sposób tak zwany deszcz horyzontalny, czyli zjawisko polegające na kondensacji wody bezpośrednio na liściach drzew oraz roślin, nawet przy braku tradycyjnych opadów. Dzięki temu las ten bez względu na porę roku pozostaje wilgotny, co zapewnia idealne warunki do życia wielu różnym gatunkom fauny i flory.

Los Tilos to rezerwat, który jest prawdziwą gratką dla miłośników przyrody, bowiem na stosunkowo niewielkiej powierzchni można w nim spotkać niezwykłe bogactwo flory, która obejmuje wiele endemitów Makaronezji! Zaliczamy do niej kilkanaście gatunków drzew oraz setki gatunków roślin, które które wspólnie tworzą wielowarstwowy, złożony ekosystem, który przypomina subtropikalny las deszczowy. Do tych najciekawszych z nich należą przede wszystkim drzewa wawrzynowe, w tym gatunek Ocotea foetens, który może osiągać nawet 40 metrów wysokości, przez co jest najwyższym drzewem występującym w lesie Los Tilos. Poza nim należy zwrócić uwagę również na inne gatunki z rodziny wawrzynowatych, takie jak Persea indica, Apollonias barbujana oraz Laurus Novocanariensis, które są endemitami Wysp Kanaryjskich, Wysp Azorskich oraz Madery. Do tego trzeba dodać jeszcze liczne gatunki spoza rodziny wawrzynowatych, w tym między innymi Ilex canariensis, czyli ostrokrzew kanaryjski o ciemnozielonych, kolczastych liściach, Arbutus canariensis, a więc gatunek rośliny z rodziny wrzosowatych o charakterystycznych pomarańczowych owocach, Morella faya, czyli drzewo z rodziny woskownicowatych, którego owoce cechują się woskową powłoką oraz Picconia excelsa, mianowicie roślinę z rodziny oliwkowatych, która może osiągać nawet 25 metrów wysokości. Z kolei na obrzeżach lasu oraz w miejscach bardziej narażonych na wiatry dominują wrzosowiska tworzone przez gatunek Erica arborea, czyli wrzos drzewiasty, który może osiągać kilka metrów wysokości oraz Euphorbia mellifera, a zatem wilczomlecz miododajny, który jest tak nazywany ze względu na obfitą produkcję nektaru. Dodatkowo, warto wspomnieć również o licznie występujących w rezerwacie Los Tilos paprociach, takich jak Woodwardia radicans, Asplenium hemionitis, Diplazium caudatum oraz Davallia canariensis, które można spotkać w nim na każdym kroku. Oczywiście nie można zapomnieć także o rozmaitych kwiatach, takich jak Isoplexis canariensis, Pericallis, Canarina canariensis czy Viola palmensis, które są gatunkami endemicznymi o dużym znaczeniu naukowym.

Rezerwat Los Tilos poza licznymi gatunkami drzew i roślin upodobało sobie również wiele gatunków zwierząt. Mowa tutaj głównie o licznych ptakach, z których część to gatunki endemiczne Makaronezji. Zaliczamy do nich przede wszystkim gołębie wawrzynowe, które można spotkać wyłącznie na Wyspach Kanaryjskich, takie jak Columba bollii, znane jako gołębie laurowe oraz Paloma rabiche, znane jako gołębie wawrzynowe białoogonowe. Poza nimi na terenie lasu żyje jeszcze szereg innych interesujących gatunków ptaków, z których wiele występuje wyłącznie na Wyspach Kanaryjskich, Wyspach Azorskich oraz Maderze. Chodzi tu między innymi o Fringilla coelebs palmae, czyli kanaryjski podgatunek zięby, Phylloscopus canariensis, a więc endemiczne dla Wysp Kanaryjskich piecuszki, Regulus teneriffae, czyli mysikrólik teneryfski, Erithacus rubecula, mianowicie miejscowy gatunek rudzika oraz Serinus canaria, a zatem dzikie kanarki. Do tego trzeba dodać jeszcze Pyrrhocorax pyrrhocorax, czyli ptaki z rodziny krukowatych, Motacilla cinerea, a więc pliszki górskie oraz Bisbita caminero, czyli świergotki kanaryjskie. Dodatkowo, rezerwat Los Tilos zamieszkuje też kilka gatunków gadów, w tym endemiczny podgatunek jaszczurki Gallotia galloti palmae oraz gekony kanaryjskie Tarentola delalandii, które najczęściej wygrzewają się na skałach w mniej zacienionych, a przy tym cieplejszych fragmentach lasu. Na jego terenie nie brakuje też ssaków, a mowa tutaj przede wszystkim o nietoperzach, takich jak Plecotus teneriffae oraz Pipistrellus maderensis, które odgrywają istotną rolę w kontrolowaniu populacji owadów i zapylaniu niektórych roślin kwitnących nocą. Do tego trzeba dodać jeszcze liczne bezkręgowce, które obejmują ogromną różnorodność owadów, w tym pszczoły, motyle, ważki, chrząszcze i pająki, a także ślimaki, wielonogi i dżdżownice, które pełnią bardzo ważną rolę w rozkładzie materii organicznej i utrzymaniu żyzności gleby leśnej. Oczywiście nie można zapomnieć również o królikach, kozach, kotach i szczurach, które zostały tu sprowadzone przez człowieka, przez co są niestety zagrożeniem dla fauny występującej w rezerwacie od tysięcy lat.

Los Tilos to rezerwat przyrody, który znajduje się się w północno-wschodniej części La Palmy, czyli jednej z Wysp Kanaryjskich, która należy do Hiszpanii. Las ten usytuowany jest w gminie San Andrés y Sauces, w odległości niecałych 5 kilometrów na południowy-zachód od miejscowości Los Sauces, w głębokim i wilgotnym wąwozie zwanym Barranco del Agua, w którym od tysięcy lat występują wilgotne pasaty napływające z Oceanu Atlantyckiego. W ten sposób wilgotne chmury zderzają się z górami, tworząc w ten sposób tak zwany deszcz horyzontalny, a więc zjawisko, które polega na zbieraniu się wody bezpośrednio na liściach drzew oraz roślin, nawet przy braku tradycyjnych opadów. Dzięki temu las ten bez względu na porę roku pozostaje wilgotny, co zapewnia idealne warunki do życia wielu różnym gatunkom fauny i flory. I tutaj dojazd do niego nie powinien sprawić kłopotu, ponieważ do rezerwatu tego prowadzi droga LP-105, która łączy się z trasą LP-31, która pomiędzy miastem Los Sauces i San Juan dobiega do drogi LP-1, czyli jednej z głównych arterii na La Palmie. Trasa ta biegnie ze stolicy wyspy, czyli miasta Santa Cruz de la Palma, aż do miejscowości Los Llanos, która znajduje się po jej zachodniej części. Nic zatem dziwnego, że rezerwat Los Tilos jest tak chętnie odwiedzany przez turystów, zwłaszcza mając na uwadze, że można łatwo się do niego dostać, a tuż obok niego znajduje się jeszcze kilka innych ciekawych atrakcji, które warto odwiedzić podczas pobytu w tej części La Palmy!

Do rezerwatu Los Tilos można dostać się na kilka różnych sposobów. Biorąc pod uwagę jego lokalizację mamy tutaj bowiem do wyboru kilka środków transportu:

Najprostszym sposobem na dojechanie do rezerwatu Los Tilos jest skorzystanie z wynajętego środka lokomocji, czyli samochodu lub motocykla, ponieważ wejście do tego lasu znajduje się w odległości zaledwie 4 kilometrów na zachód od jednej z głównych tras na La Palmie, mianowicie drogi oznaczonej jako LP-1. Wystarczy więc kierować się tą trasą i tuż przy wiadukcie o nazwie Viaducto de los Tilos skręcić w drogę LP-31, z której należy zjechać na trasę LP-105, która prowadzi bezpośrednio do rezerwatu Los Tilos. Po dotarciu na miejsce można zostawić pojazd na parkingu, który znajduje się tuż nieopodal wejścia do lasu, a następnie udać się jeden ze szlaków, które po nim prowadzą.

Kolejnym sposobem na dostanie się do rezerwatu Los Tilos jest skorzystanie z komunikacji publicznej, a konkretniej z autobusów obsługiwanych przez firmę TITSA, które kursują po La Palmie. I tutaj nie ma niestety bezpośredniego połączenia, ale można dojechać do wspomnianej miejscowości Los Sauces, z której spacer do lasu zajmie nieco ponad godzinę. W tym celu można skorzystać z linii numer 100, która kursuje ze stolicy wyspy, czyli miasta Santa Cruz de La Palma, przez gminę San Andrés y Sauces, aż do Barlovento. Trzeba jednak przy tym pamiętać, że autobusy te kursują z ograniczoną częstotliwością, szczególnie poza sezonem turystycznym, dlatego zawsze warto sprawdzić aktualny rozkład jazdy przed planowaną podróżą.

Alternatywnym sposobem na dojechanie do rezerwatu Los Tilos jest skorzystanie z taksówki lub transferu prywatnego, które umożliwiają dojazd w bardziej komfortowych warunkach, ale w porównaniu do wynajętego środka lokomocji lub komunikacji publicznej będą zdecydowanie droższe. Oczywiście turyści preferujący wycieczki z przewodnikiem mogą też skorzystać z wypraw organizowanych przez lokalne biura podróży, które obejmują zarówno transport, jak i przewodnika, który oprowadzi po lesie oraz opowie o występujących w nim gatunkach, jego historii oraz ciekawostkach.

Na wizytę w rezerwacie Los Tilos najlepiej zarezerwować od 3 do 8 godzin, aby po przybyciu na miejsce móc spokojnie skorzystać z jego uroków. I tutaj przedział od 2 do 3 godzin powinien w zupełności wystarczyć do przejścia krótszego szlaku, który zaczyna się przy wejściu do lasu i kończy przy wodospadzie o nazwie Cascada de Los Tilos. Tyle czasu wystarczy, żeby spokojnym tempem przejść całą trasę, podziwiając przy tym charakterystyczną, gęstą roślinność, która porasta otaczające szlak klify. Z kolei osoby, które chcą spędzić w rezerwacie więcej czasu mogą wybrać się na szlak, który prowadzi od wejścia do punktu widokowego o nazwie Mirador de Las Barandas, ponieważ taka wycieczka zajmie od 3 do 6 godzin. Kolejnym szlakiem dla jeszcze bardziej wprawionych wędrowców jest trasa od wejścia, przez wąwóz Barranco del Agua, aż do punktu widokowego o nazwie Espigón Atravesado. Jego przejście może zająć od 5 do nawet 8 godzin, w związku z czym przed wybraniem się na niego koniecznie trzeba zaopatrzyć się w jedzenie i picie, zwłaszcza że po drodze można podziwiać zapierające dech w piersiach wodospady, rzekę oraz mnóstwo gęstej, endemicznej roślinności. I tutaj warto pamiętać, że las wawrzynowy zachwyca w każdej porze dnia, ale najpiękniej prezentuje się w godzinach porannych, gdy promienie słońca przebijają się przez gęstą koronę drzew, w związku z czym najlepiej wybrać się do niego wczesnym rankiem, aby móc w pełni skorzystać z jego uroków.

W pobliżu rezerwatu Los Tilos na turystów czeka jeszcze wiele innych ciekawych atrakcji, które warto zobaczyć podczas pobytu w tej części La Palmy. Pierwszą z nich jest wspomniany już wąwóz o nazwie Barranco del Agua, czyli malowniczy kanion, którym pośród majestatycznych klifów spływają liczne strumienie, tworząc w ten sposób zapierający dech w piersiach krajobraz. Kolejną atrakcją jest Piscinas Naturales de Charco Azul, czyli jeden z najpiękniejszych naturalnych basenów na La Palmie, który zachwyca przybyszów krystalicznie czystą, turkusową wodą oraz otaczającymi go surowymi, wulkanicznymi formacjami skalnymi, które skutecznie chronią go przed falami, zapewniając w ten sposób spokojne i bezpieczne warunki do kąpieli. Tuż obok niego znajduje się jeszcze Destilerías Aldea, czyli destylarnia rumu, w której z jednej strony można skosztować miejscowych trunków, z drugiej zaś można zaopatrzyć się w kilka butelek wytwarzanych na miejscu napitków, które będą doskonałą pamiątką z La Palmy. Z kolei na miłośników historii kawałek dalej czeka Parque Arqueológico Tendal, a więc sporych rozmiarów kompleks archeologiczny, w którym można zobaczyć jaskinie Benahoarytów, czyli pierwszych mieszkańców La Palmy. Te naturalne groty dawniej służyły bowiem jako mieszkania i spichlerze, a dziś można w nich zobaczyć petroglify i poznać życie dawnych wyspiarzy. Do tego trzeba dodać jeszcze kilka zachwycających swoim krajobrazem plaż, w tym przede wszystkim Playa Puerto Espindola, Playa de Puerto Espíndola oraz Playa de San Juan, na których po leśnej wędrówce można oddać się błogiemu wypoczynkowi. To wszystko powoduje, że okolica rezerwatu Los Tilos obfituje w liczne atrakcje, które umożliwiają spędzenie w tej okolicy nawet całego dnia!